İçeriğe geç

Britanya Futbol Tarihine Dair

THE FOOTBALL LEAGUE

Dünyanın en eski futbol organizasyonu The Football League 8 Eylül 1888’de İngiltere’nin East Midlands, West Midlands ve North West Bölgelerinden 12 üye kulüp ile başladı: East Midlands Bölgesi’nden Notts County ve Derby County; West Midlands Bölgesi’nden Aston Villa, Stoke, West Bromwich Albion, Wolverhampton Wanderers; North West Bölgesi’nden ise Accrington, Blackburn Rovers, Bolton Wanderers, Burnley, Everton, Preston North End. Londra başta olmak üzere İngiltere’nin birçok yerinden takım olmadığı görülüyor.

Her kulüp, rakipleriyle bir kez evinde ve bir kez de deplasmanda oynadı. Galibiyet için iki puan ve beraberlik için bir puan verildi. Sezonun ilk gününe kadar galibiyete bir puan konusu tartışılmıştı. İlk ligde Preston North End 40 puanla şampiyon olurken, Aston Villa 29 puanla ikinci, Wolverhampton Wanderers 28 puanla üçüncü sırada yer aldı. Şampiyon Preston’un kadrosundaki oyuncuların İngiliz, İskoç, İrlandalı ve Galli oyunculardan oluştuğu görülüyor ki 1980.lerde ve hatta kısmen 1990.larda bile bu, böyleydi.

***

THE FOOTBALL LEAGUE (1890-1891)

Dünyanın en eski futbol ligi organizasyonu The Football League’in Eylül 1888’de İngiltere’nin East Midlands, West Midlands ve North West Bölgelerinden 12 üye kulüp ile başladığını daha önce paylaşmıştım.
Galibiyete iki puan verilen sistemde ilk iki sezonda Preston North End şampiyon olurken ilk sezonda açık ara bir üstünlük sağlamıştı. İkinci sezonda ise ise Everton ile yoğun bir mücadele içinde olup 2 puan farkla zafere ulaşmışlardı. Aynı kulüplerle devam eden The Football League’de üçüncü sezonda Stoke çıkartılırken Sunderland lige alınmıştı. Oldukça çekişmeli geçen bu üçüncü sezon sonunda Everton 22 karşılaşmada 29 puanla şampiyon oldu. İlk iki sezonun galibi Preston North End ise 27 puanla ikinciliğe ulaşırken 26 puanlı Notts County üçüncü, Wolverhampton Wanderers dördüncü olmuştu.

Bu ilk kulüplerin bölgelerini hatırlarken şu an hangi liglerde olduklarına da bakalım?
East Midlands Bölgesi’nden Notts County (EFL League Two), Derby County (Football League Championship)
West Midlands Bölgesi’nden Aston Villa (Football League Championship), Stoke (Football League Championship), West Bromwich Albion (Football League Championship), Wolverhampton Wanderers (Premier League);
North West Bölgesi’nden ise Accrington (EFL League One), Blackburn Rovers (Football League Championship), Bolton Wanderers (Football League Championship), Burnley (Premier League), Everton (Premier League), Preston North End (Football League Championship).
North East Bölgesi’nden Sunderland (EFL League One)

Bu durumda bu kulüpler içinde Everton ve Burnley en üst ligde yer alırken içlerinde en alt ligde alan kulüp ise Notts County. 13 kulüpten 7 tanesi ise Football League Championship’de.

Not: Stoke 1863’de kurulmakla birlikte önce Stoke Ramblers ismiyle faaliyet gösterdi ve 1878’de Stoke Victoria Cricket Club ile birleşerek Stoke Football Club ismini aldı. 1925’de Stoke-on-Trent şehir statüsünü alınca kulüp de adını Stoke City olarak değiştirdi. Accrington FC de 1896’da kapandı. Şu an mevcutta olan Accrington Stanley başka bir kulüp. Onlar da 1891’de kuruldu ve sonra 1966’da kapandı, sonra tekrar açıldı. Accrington’da işler biraz daha karışık.

JAMES TRAINER (PRESTON NORTH END)

Futbolun ilk liglerinden, ilk organizasyonlarından bir süredir bahsediyorum. Tabii ilkler hep İngiltere’de olduğu için oradan başladım, ancak 1900’a gelinmeden daha başka ligler de kuruldu, onlara da değineceğim.

Bir de siyah-beyaz dönemlerden de önce hatta karanlık dönem diyebileceğimiz zamanlardaki kaleciler kimlerdi? Şişman William Foulke örneğini vererek onlardan da bahsedeceğimi ifade etmiştim. İki konu aslında birbiriyle ilişkili…

İlk ünlü kalecilerden birisi James Trainer. 1863 yılında Galler’de Wrexham’da dünyaya geldi. 19 yaşındayken bir fabrikada çalıştığı dönemde keşfedildi ve doğduğu şehrin takımı Wrexham’da oynamaya başladı. İki yıl sonra bir karşılaşmada hakeme hakaret edince kulübü kupalardan men edildi. O da kulüpten ceza alacağını bildiği için Great Lever’dan gelen transfer teklifini kabul etti. Yine iki sezon sonra ise sıra Bolton Wanderers’daydı. Bu transfer 5 sterlin karşılığında gerçekleşmişti ve Trainer haftalık 50 şilin alacaktı. Hep iki sezon oynayarak kariyerine devam eden kaleci bu sefer de Preston North End’e geçti ve yıl 1887’ydi.

Yeni The Football League kurulduğunda yani 1888’de kalede olan James Trainer takımıyla ilk iki sezon şampiyonluk yaşadı. 1899’a kadar Preston North End forması giyen Trainer 250’den fazla karşılaşmada görev almıştı. Futbol sonrası Londra’ya taşınan ve kurduğu işlerde pek başarılı olamayan, bütün düzeni bozulan James Trainer, 20 kez formasını giydiği Galler milli takımının kamp yaptığı otellerde dilenir hale gelmişti. Lakapları “The Invincibles” yani “Yenilmez” olan ünlü Preston North Ends takımının kalecisi ilk şampiyon kaleci James Trainer, 1915 yılında hayata gözlerini yumdu.

FA CUP

Dünyanın en eski futbol liginin 1888’de faaliyete geçen İngiltere’nin The Football League organizasyonu olduğunu daha önce belirtmiştim. Ancak en eski organizasyon ise The Football Association Challenge Cup veya yaygın kullanılan adıyla FA Cup.

1871 yılında oynanmaya başlanan FA Cup’da günümüzde İngiltere futbol liglerinde mücadele eden bazı Galler takımları da turnuvaya katılıyor. Bunun yanı sıra bir İskoç takımı olan Quenn’s Park Glasgow takımı 1884 ve 1885 yıllarında FA Cup’ta final oynadı. 1915-1919 yılları arasında I. Dünya Savaşı, 1939-1945 yılları arasında ise II. Dünya Savaşı nedeniyle düzenlenmeyen kupa bu yıllar dışında sürekli düzenlendi.

1872 ilk şampiyonunu çıkartan kupada şu 15 takım yer aldı: Barnes (Londra), Civil Service (Londra), Hitchin (Hertfordshire), Crystal Palace (Londra), Maidenhead (Berkshire), Marlow (Buckinghamshire), Queen’s Park Glasgow, Donington Grammer School (Lincolnshire), Royal Engineers, Reigate Priory (Surrey), Upton Park (Londra), Clapham Rovers (Londra), West Ham Park (Londra), Wanderers (Londra), Harrow Chequers (Londra), Hampstead Heathens (Londra).

Londra ve civarındaki amatör kulüplere sadece İskoçya’dan Queen’s Park’ın katılmasıyla gerçekleşen ilk turnuvada finali oynayan iki kulüpten Wanderers FC 1859 yılında İngiltere’de kurulmuş olan bir amatör futbol takımı; Royal Engineers ise, Britanya Ordusu’na bağlı Kraliyet Mühendisleri’ni temsil eden İngiliz futbol kulübü. 1863 yılında kurulan kulüp.

Kupa Statüsü ve Şampiyonlar

Kupanın statüsü tek maç usulü eleme şeklinde. Maçın berabere bitmesi halinde o maçı deplasmanda oynayan takımın sahasında tekrar maçı yapılıyor, bu maçın da berabere bitmesi halinde 15’er dakikalık iki uzatma devresi oynanıyor, uzatma dakikalarında da eşitliğin bozulmaması halinde seri penaltı atışları turu atlayan takımı belirliyor Tekrar maçında deplasman golü avantajı uygulanmıyor.

759 takımın katıldığı turnuvada 2 öneleme ve 4 eleme turu sonrası -ki bu turlara Qualifying Competition deniyor- takım sayısı 128’e düşüyor ki İlk eleme turlarında yol masraflarını azaltmak için kuzey ve güney ayrımı yapılıyor. Competition Proper denen 128 takımın oynadığı 6 tur sonucu ise yarı finallere ulaşılıyor. Yarı final maçları ve final maçı Wembley Stadyumu’nda oynanıyor. En baştan itibaren her turda yeni seviyede ekipler turnuvaya katılıyor ki Premier League ve  Championship takımları ise kupaya 3.turda katılıyorlar.

Arsenal 20 finalde 13 şampiyonluk elde ederken en fazla şampiyon olan kulüp ve ilk şampiyonluğu 1930’da;  Manchester United    20 finalde 12 şampiyonluk ile onu takip ediyor ve ilk şampiyonluk 1909’da gelmiş. Chelsea 13 finalde 8 şampiyonluğa ulaşırken ilk şampiyonluğu 1970’de ve aynı zamanda kendileri son şampiyon. Tottenham Hotspur 9 finalde 8 şampiyonluk gibi yüksek bir yüzdeye sahip ve ilk şampiyonluk 1901’de gelmiş. Liverpool 14 finalde 7 şampiyonluk elde etmiş ki ilki 1965’de.. Aston Villa da 11 finalde 7 şampiyonluk elde ederken en eski şampiyonlardan ve ilk şampiyonluğu 1887’de gelmiş. Newcastle United 13 finalde 6 şampiyonluğa sahip ve ilki 1910’da. Blackburn Rovers 8’de 6 şampiyonluk elde etmiş ve ilki 1884’de gelmiş ki bu üst grup içinde en eski şampiyon. Everton, Manchester City, West Bromwich Albion da beşer şampiyonluk ile onları takip ediyor. Bu üçlü içinde en eski şampiyon WBA 1888’de. Everton 1906 ve City 1904’de bu zafere ilk kez ulaşmış.

***

Tarih:İngiltere

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

%d blogcu bunu beğendi: