Büyük Rekabetler

Britanyadaki çok eskiye dayanan rekabetlerin başlangıçlarının hikayesi

REKABETLER

1.SHEFFIELD FC – HALLAM FC İLK KARŞILAŞMASI

Dünyanın ilk derbisi şu an alt kümelerde yarı amatör olarak mücadele eden iki kulüp arasındaydı: Sheffield FC ve Hallam FC.

Sheffield, South Yorkshire’ın bu iki kulübünden Sheffield FC, 1857 yılında kuruldu. Sheffield FC oyuncuları rakip olmadığı için kendi aralarında oynuyorlardı; bazen evliler bekarlara karşı takımlar; bazen soyadlara göre takımlar oluşturuluyordu. Sheffield F.C. kurulmadan önce İngiltere’de kolejlerin ve üniversitelerin kendi bünyesinde okul takımları bulunuyordu. Ayrıca bu takımların her biri, kendi okullarına veya bölgelerine özgü kurallarla futbol oynanıyordu. Kulübün kurucuları Prest ve Creswick de ilk üst direk kullanımına, ilk kornere, ilk serbest vuruşa imza atar. Birkaç yıl sonra yeni kulüpler kurulmaya başlanınca yine South Yorkshire’da 1860’da kurulan Hallam FC ile aynı yıl Hallam FC’nin sahası Sandygate Lane’de ilk derbi gerçekleşti.

1957 yılında, kuruluşunun 100. yılı şerefine Hillsborough’da İngiltere B Milli Takımı ile özel bir karşılaşma yapan Sheffield F.C. kulübü, 2004 yılında da FIFA’nın verdiği onur ödülü olan “Order of Merit” ile ödüllendirildi. 2007’de 150.yıllarında düzenlenen törenlerde Inter ve Ajax kulüplerine karşı oynadılar ve Pele’nin de kısa bir süre oyunlarda yer aldı. Pele ayrıca elle yazılı ilk futbol kurallarının da yer aldığı bir serginin açılışını yaptı.
Sheffield FC, günümüzde Northern Premier League Division One East’de yani İngiliz Futbol Ligi sisteminde 8.seviyede mücadele ediyor. Hallam FC ise günümüzde Northern Counties East League Division One’da yani İngiliz Futbol Ligi sistemine göre 10.seviyede mücadele ediyor.

***

2.EAST MIDLAND REKABETİ – 1

The Football League’den bahsetmişken önemli bir East Midland rekabetinden bahsetmeden olmaz: Notts County ve Nottingham Forest.

Notts County dünyanın en eski profesyonel kulübü ve 1862 yılında kuruldu. 1857’de kurulmuş olan Sheffield F.C. ise amatör bir kulüp. Notts County, 11 diğer kulüp ile 1888 yılında The Football League’i oluşturdular.

1891’de ilk kez FA Cup finali oynayan Notts County ile FA Cup şampiyonluğunu ise 1894 yılında Bolton Wanderers’ı 4-1 ile geçerek elde etti. Jimmy Logan bu karşılaşmada hat-trick yaparak FACup finallerinde bir ilki gerçekleştirdi. 1910’da Meadow Lane’e geçtiler. İkinci Dünya Savaşı sırasında Meadow Line bombalar ile zarar gördü. 1946-47 sezonunda Trent nehri City Ground’a zarar verince saha geçici olarak Nottingham Forest tarafından kullanıldı. 1950.ler bittikten sonra Nottingham Forest şehrin daha büyük kulübü haline gelmeye başlamıştı.

1862 sonrasında çok sayıda kulüp kurulduğu görülürken bunlardan birisi olan Nottingham Forest 1865’de kuruldu ve ilk resmi karşılaşmasını da 1866’da Notts County’e karşı oynadı. Kırmızı renk, kuruluşlarında forma gibi konularda destek oldukları Liverpool, Arsenal and Brighton & Hove Albion kulüplerine de aktardıkları bir renk oldu. Forest’in 1888’de the Football League’e başvurusu reddedildi ve onlar da 1889’da sadece 3 sezon devam edecek olan the Football Alliance’a dahil oldular. Forest, FA Cup’da beşinci yarı finalinde 1898’de Southampton’ı geçerek finale çıktı ve yıllarca bir başka ezeli rakipleri olacak Derby County’i 3-1 yenerek şampiyon oldu.

1975 yılında Brian Clough’ın Nottingham Forest’in başına geçip 18 yıl boyunca yönettiği dönemde birçok başarı ile büyük sükse yaptılar ki o sıralarda ezeli rakip, nehrin öteki yakası Notts County 2.Ligde mücadele ediyordu.

Notts County ile Nottingham Forest arasındaki büyük rekabete yıllar içinde komşu kulüpler Mansfield Town, Derby County, Leicester City, Lincoln City ve Chesterfield de eklendi. Hatta buna Sheffield kenti kulüplerini de eklemek mümkün.

Fotoğrafta Trent Nehri iki yakasında önde Meadow Lane, arkada City Ground, en ileride ise Trent Bridge Kriket Stadyumu var.

***

3.EAST MIDLAND REKABETİ – 2

Bir başka East Midland rekabeti de Derby County ve Nottingham Forest arasında. Bu gece de Championship’de karşı karşıya geliyorlar. İkisi arasında ilk karşılaşma 1892 yılında ve yıllar içinde ikisinde birden oynamış birçok oyuncu var ki bunların başında Peter Shilton geliyor. Önce 1977-82 arasında Nottingham Forest ve sonra da 1987-92 arasında Derby County formaları giydi. Ancak en önemli isim bir teknik direktör, Brian Clough.

Ünlü teknik direktör 1967-73 arasında Derby County’i ve 1975-93 arasında da Nottingham Forest’i çalıştırdı. Onun döneminde 1968-69 sezonunda Derby County 2.Lig şampiyonu olduktan sonra 1971-72 sezonunda büyük bir sürprizle 1.Lig şampiyonluğuna ulaştı. 1972-73 sezonunda ise Şampiyon Kulüpler Kupası’nda yarı finale kadar yükseldi ve Juventus’a elendi. Nottingham Forest Brian Clough döneminde 1976-77 sezonunda 2.Lig şampiyonluğundan sonra 1.Ligdeki ilk sezonda hem lig şampiyonluğunu hem de Lig Kupasını kazandı. 1978-79 Sezonunda ise Malmö’yü finalde geçerek Şampiyon Kulüpler Kupasına ulaşarak iki sezonda 2.Ligden Avrupa’nın zirvesine tırmanarak inanılmazı başardı. Bununla da yetinmeyip 1978-79 sezonunda ligde ikinci olurlarken Lig Kupasına üst üste ikinci kez ulaştı. 1979-80 sezonunda Lig Kupasında final oynayan Nottingham Forest bir önceki yılın şampiyonu olarak ligi kazanmasa da Şampiyon Kulüpler Kupası’na katıldı. İngiltere şampiyonu Liverpool, Sovyet şampiyonu Dinamo Tiflis’e ilk turda elenirken Nottingham Forest bu sefer finalde Hamburger SV’ı yenerek kupaya uzandı. Peter Shilton’ın kalesinde olduğu Forest bir lig şampiyonluğuna karşılık iki Şampiyon Kulüpler Kupası ile tarihe geçti.

Derby ile Nottingham arasındaki Brian Clough ismi verilen yolun tabelalarından birisi

***

4.SECOND CITY REKABETİ (MIDLAND)

Sırada yine Midland rekabeti var. Birmingham şehrinin iki kulubü arasında ya da diğer adıyla Second City derbisi. Birmingham’a Londra’dan sonraki ikinci şehir göndermesi yapılarak Second City deniyor.
Bu iki kulüp kim: Aston Villa ve Birmingham City. Aston Villa 1874, Birmingham City ise 1875 kuruluşlu. Aralarındaki ilk karşılaşma ise 1879’da gerçekleşmiş.
1888’deki ilk Football League’de yer alan Aston Villa 1897’den bu yana fotoğraftaki Villa Park’da oynuyor. 7 lig şampiyonluğu var. Ingiltere’deki birçok kupanın yanı sıra bir kez Şampiyon Kulüpler Kupası’nı kazanma başarısını gösterdi.

Birmingham City ise önce Small Heath Alliance, sonra Small Heat ve daha sonra Birmingham en son da 1943’de Birmingham City adını aldı. Önce Football Alliance sonra da Football League Second Division’da yer aldı. City, Aston Villa kadar başarılı bir tarihe sahip olmasa da yaklaşık 140 yıllık bir rekabetten bahsediyoruz. Ve Saint Andrew’s da Villa Park’a yaklaşık sadece 5 km uzaklıkta …

***

5.MERSEYSIDE

Merseyside, Liverpool’un hemen kuzeyinde İrlanda Denizi’ne karışan ve kontluğa isim olarak seçilen “Mersey Nehri”‘nin halicinin iki tarafında bulunan ve merkezi Liverpool olan bir şehirleşmiş bölge. Liverpool şehrinin iki efsane kulübünün arasında karşılaşmalar da Merseyside Derbisi deniyor.

Maviler ve kırmızılar… Aynı şehrin bu iki takımında hangisi kazanırsa şehir o renge bürünüyor gibi düşünülüyor.

Stadyumları fotoğrafta görüldüğü üzere Stanley Parkı’nın yanında ve bir taş atışı uzaklıkta olan bu iki kulüp ve stadyumları nasıl ortaya çıkmış? Kısaca bakarsak:

Everton FC, 1878’de Stanley Park’ta oynayan St. Domingo’s Kilisesi Okulu’ndan bir grup çocuk tarafından kuruldu. Kulübün renkleri beyaz şort ve çoraplarla kraliyet mavisi formalardı. Domingo’s FC ismiyle kurulan kulüp 1879’da Everton oldu. 140 yıllık kulüp, 1888’de kurulan en üst ligi sadece 4 sezon kaçırdı ki 100’den fazla sezon oynayan tek kulüp. 64 sezondur da aralıksız en üst ligde. 9 kez de Lig şampiyonluğu kazandılar. Bir Kupa Galipleri Kupası ve 13 adet de İngiltere’deki diğer kupalar. Everton’ın evi Goodison Park, İngiltere’de inşa edilen ilk büyük futbol stadyumu.

Liverpool FC, 1892 yılında Anfield Road futbol sahasına sahip olan John Houlding tarafından kuruldu. O tarihe kadar Everton FC, Anfield’de oynuyordu, ancak tabii ki bu şartlarda yerlerini değiştirerek Goodison Park’a geçtiler. Başta kırmızı forma beyaz şortları olan kulüp 1964’de sadece kırmızıya döndü. Liverpool FC, özellikle 1970 ve 1980’lerde İngiliz ve Avrupa futboluna domine etti. Kulübün, 5 Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası, 3 UEFA Kupası, 18 Lig şampiyonluğu var. 30 tane de İngiltere’deki diğer kupalardan kazanmış durumda.

***

6.EDINBURGH REKABETİ

Geçtiğimiz günlerde English Football League’den 2 yıl sonra yani 1890’da kurulmuş olan Scottish Football League’in ilk sezonundan bahsetmiştim.

İngiltere’de ve İskoçya’da kökü çok eskilere dayanan birçok yerel rekabet var. Bunlara burada sırayla yer veriyorum. birisi de Edinburgh derbisi. İskoç kulüpleri Heart of Midlothian FC (Hearts) ve Hibernian FC (Hibs), Edinburgh merkezli iki eski kulüp. 1870’lerin ortalarında kurulan iki kulübün o yıllara dayanan bir mücadelesi var ve dünyanın en eski rekabetlerinden birisi, İskoçya’nın ise en eskisi. Kulüpler arasındaki ilk karşılaşma ise 1875 Noel Gününde Meadows Park’da oynandı.

Hearts’ın kuruluş tarihi 1874 ve Hibs’in ise 1875. Her ikisi de karşılaşmalarını önce Meadows Park’da oynarken Hibernian 1880’de, Hearts ise 1881’de şu anki stadyumlarının olduğu alanlara taşındılar. Karşılaşmalar her ikisi de 20.000 kişi kapasiteli Hibs’in evi Easter Road ya da Hearts’ın evi Tynecastle Park’da oynanıyor. Easter Road, stadyum olarak 1893’de, Tynecastle Park ise 1886’da faaliyete geçti ki yenilemelerden önce çok daha yüksek kapasiteliydiler, hatta eski dönemlerde bir kapasiteden bahsetmek pek mümkün değil. Rekor 1950’deki Easter Road’da bir karşılaşmayı izleyen 65.860 kişi. Fotoğraf o eski günlerdeki bir Hibs – Hearts karşılaşmasına ait.

Bu rekabetin de Glasgow’daki gibi dinsel kökenleri dayandığı iddia edilse de gerçek öyle değildir. Rekabet tamamen şehirdeki bölgesel paylaşımla alakalı; Hibs taraftarları, daha çok Edinburgh’un kuzey ve doğusunda yaşayanlar, Hearts taraftarları ise batı ve güneydekiler. Normalde her yıl 1 ya da 2 Ocak tarihinde bu iki kulüp arasında New Year (Yeni Yıl) derbisi oynanırken son yıllarda program uygun olmadığı için gerçekleşemiyor.

Hibernian FC, 1903, 1948, 1951 ve 1952’de şampiyonluğa ulaşırken 1897, 1947, 1950, 1953, 1974 ve 1975’de ligde ikinciliği elde etti. Heart of Midlothian FC ise 1895, 1897, 1958, 1960’da şampiyonluk elde ederken 1894, 1899, 1904, 1906, 1915, 1938, 1954, 1957, 1959, 1965, 1986, 1988, 1992, 2006’da ligde ikinci sırada yer aldı. İskoçya’nın en eski rekabetinin özellikle ligin ilk kurulduğu zamanlarda ve İkinci Dünya Savaşı sonrasında 1960’a kadar olan dönemde ligde ağırlıkları olduğu görülüyor. Dünya hep Celtic ve Rangers’dan oluşmuyordu yani ?
Son olarak Trainspotting gibi bazı Britanya filminde bu rekabete yer verildiğini de ekleyelim.

***

7.NORTH LONDON REKABETİ

Bugün İngiltere’de iki eski rekabet karşı karşıya gelecek. Birisi Merseyside Rekabeti, yani Liverpool şehrinin iki kulübü arasında ve o rekabetten daha önce bahsetmiştim. Bir diğeri ise North London, yani Kuzey Londra Rekabeti. Ve bu rekabete konu olan iki kulüp ise Tottenham Hotspur ile Arsenal…

İki takım arasındaki ilk buluşma, 1887’de Arsenal henüz Londra’da Güneydoğusunda Plumstead bölgesinde iken gerçekleşti. Eski Tottenham Bataklıkları’ndaki sahada oynanan karşılaşma karanlığın bastırması sebebiyle tamamlanamadı. Daha sonra birçok özel karşılaşma yapan iki takımın ilk resmi lig karşılaşması ise 1909’da her ikisi de Football League First Division’da olduklarında gerçekleşti. Tottenham Hotsour o sezona kadar alt kümelerdeydi. Bununla birlikte, iki takım arasında asıl rekabet, Arsenal’in Plumstead’den, kuzeye Highbury’e, yani Tottenham’ın White Hart Lane’ine sadece 4 mil mesafeye taşınmasıyla 1913’de başladı diyebiliriz.

Tottenham Hotspur, 1882’de “Hotspur Futbol Kulübü” olarak Hotspur Kriket Kulübü’nün üyesi bir grup öğrenci tarafından kış aylarında da spor yapmak için kuruldu. 1884 yılında kulüp, adını “Tottenham Hotspur Futbol Kulübü” olarak değiştirdi.

Arsenal ise 1886 yılında Woolwich Arsenal silah fabrikası işçileri tarafından fabrika girişindeki saate ithafen “Dial Square” adıyla kuruldu. Daha sonra adı önce “Royal Arsenal” sonra da “Woolwich Arsenal” oldu. Kulüp 1910.larda maddî sıkıntıya girdiğinde iş adamı Henry Norris tarafından satın alındı. Norris’le birlikte kulüp kuzeye Highbury semtine taşındı ve devamında da adı “Arsenal” olarak değiştirildi.

Tottenham’a Spurs, Arsenal’e ise Gunners deniyor ve Spurs’lar Gunners’ı güneydoğudan taşındıkları için kuzeyli olarak kabul etmiyorlar.

Spurs, 1899’dan bu yana fotoğraftaki White Hart Lane’de oynamaktaydı; ancak bugünlerde onlar da rakipleri gibi furyaya katıldı ve yeni stadyumları inşa edilmekte. Bu sebeple şu sıralar yine yeni olan Wembley Stadyumu’nda karşılaşmalarını oynuyorlar ve bugünkü karşılaşma da orada olacak.

***

8.BLACK COUNTRY REKABETİ

Sırada yine Midlands rekabeti var: The Black Country…

Wolverhampton Wanderers (1877) ve West Bromwich Albion (1878) arasındaki bu rekabete West Midlands’de Black Country bölgesinde olması sebebiyle bu isim veriliyor. Birbirlerine yaklaşık 12 mil yani 20 km uzaklıktaki bu iki kulübün ilk karşılaşmaları 1883 yılında Birmingham Kupasında gerçekleşti. İlk resmi karşılaşmaları için ise FA Cup ve 1885-86 sezonunu beklemeleri gerekmişti.  İngiltere, İskoçya ve Galler’den 130 takımın katıldığı turnuvada West Bromwich Albion (WBA)  4.Turda Wolverhampton Wanderers (Wolves)’ı 3-1 ile geçerek yoluna devam etmişti, WBA daha sonra da finalde Blackburn Rovers’ı 0-0’ın sonrasında tekrar karşılaşmasında 2-0 ile geçerek şampiyonluğa ulaştı. Ertesi sezon kupada her iki takımın yolu Aston Villa ile kesişmişti. Yine bir West Midlands kulübü olan Aston Villa ilk önce Wolves ile Aston Villa üçüncü turda karşılaşırken üç beraberlik sonrası dördüncü tekrar karşılaşması sonunda Aston Villa yoluna devam etti ve finalde de WBA’ı geçerek şampiyonluğa ulaştılar. WBA ve Wolves 1887-88 sezonunda bu sefer de FA Cup üçüncü turda karşılaştılar; WBA 2-0 ile yoluna devam ederken daha sonra da finalde Preston North End’i 2-1 ile geçerek bu sefer şampiyonluğa ulaştı.

İkisi de 1888’de kurulan Football League’in 12 kurucusu arasındaydı ve Wolves ilk sezonu üçüncü ve WBA altıncı tamamlamıştı. Aynı sezon FA Cup’da WBA yarı final oynarken, Wolves kupa şampiyonluğuna ulaştı. West Bromwich Albion’ın 1900’den bu yana sahası olan The Hawthorns yaklaşık 27.000 kişilik kapasiteye sahip ve Wolverhamptons’ın 1889’dan bu yana sahası olan Molineux ise yaklaşık 32.000 kişilik.

Aslında bu Black Country rekabet grubuna 1888 kuruluşlu Walsall da dahil ediliyor, ancak onlar diğer iki kulüple genelde farklı liglerde olmalarından dolayı her ikisiyle tarih boyunca toplamda 30 karşılaşmaları var. 2008 yılında İngiltere’de 6.000 kişinin katılımı ile yapılan bir ankette en ateşli rekabet seçilen WBA – Wolves rekabeti en azından bu sezon için yine farklı liglerde kaldı.

Görselde West Midlands ve East Midlands kulüpleri bir arada.

*** 

9.MANCHESTER REKABETİ

Sanayi Devrimi, 19. yüzyılda özellikle Liverpool ve Manchester gibi şehirlerde büyük bir dönüşüm yaşanmasına sebep olmuştu. Takip eden yıllarda bu iki şehir ki aralarında sadece 57 km var, sanayi yanı sıra ilerleyen yıllarda futbolda da büyük rekabet yaşayacaklardı. Kuzeydeki bu şehirler arası rekabetten önce tabii ki her şehrin kendi rekabeti vardı. Liverpool rekabetinden daha önce bahsetmiştim. Peki Manchester’daki nasıl başlamıştı?

Manchester City ve Manchester United arasındaki ilk buluşma 1881’de gerçekleşti. Kulüplerin o zamanki isimleri farklıydı. Manchester City’ninki St. Mark (ya da diğer adı West Gordon)’dı ve 1880’de kurulmuştu; Manchester United’ın ise Newton Heath’di ve o da 1878’de faaliyete geçmişti. St.Mark 1887’de adını Ardwick olarak değiştirdi. Takımlar Manchester Kupası’nda mücadele ederken eski St. Marks yeni Ardwick ilk adımı attı ve 1894’te Manchester City adını aldı. 1902’de ise Newton Heath, Manchester United oldu. Daha önceki rekabet şehrin isminin kulüp isimlerine taşınması ile başka bir boyuta ulaşmıştı.  Bu iki kulüp şehrin ön plana çıkan kulüpleri haline gelmişti.

Her iki kulüp de Football League’e kısa ömürlü bir rakip olan Football Alliance’a katıldıktan sonra 1892-93 sezonundan itibaren Football League’de yer aldı. Newton Heath o sezon Division 1’de yer alırken Ardwick ise ilk kez oynanan Division 2’de mücadele etti ki her ikisi de daha önceki sezonlarda başvurmuşlar ancak kabul edilmemişlerdi. İki sezon sonra Division 2’de buluştular. 1899’da Manchester City Division 1’e çıkarken Division 1’de buluşmaları ancak 1906-07 sezonunda gerçekleşecekti.

İlk büyük şampiyonluğu Manchester City 1904 FA Cup ile kazandı. Ancak daha sonraki dönemde City’nin oyuncularına bilanço dışı ödemeler yaptığı ortaya çıkınca hem kulüp hem de 17 futbolcu ceza aldı. Cezaları bitince bazı oyuncular United’a geçti ve o takım da 1908’de ilk lig şampiyonluğunu kazandı.

Şehrin doğusunda yer alan City, 1887–1923 arasında Hyde Road’da, 1923–2003 arasında Maine Road’da oynadıktan sonra 2003^den bu yana City of Manchester (Etihad)’da. Şehrin güneyinde yer alan United ise 1878–1893 arasında North Road’da, 1893–1910 arasında Bank Street’de oynadıktan sonra 1910’dan bu yana Old Trafford’da.

 

10.WEST LONDON REKABETİ

İngiltere’de 1893-94 sezonundan devam edeceğiz ancak önce eski Chelsea.li Petr Cech’den bahsetmişken West London (Batı Londra) Rekabeti’ne değinelim. Bu rekabetin içinde Chelsea’nin yanı sıra, Fulham, Queens Park Rangers (QPR) ve Brentford var.

Fulham 1879’da kurulduktan sonra 1898-1907 arasında Southern League’de yer aldı. Football League 2.Division (Bölüm/Lig)’dan başlayan Fulham, ara ara 3.Division’a düşse de 1950’lerden itibaren 1.Divion’da yer almaya başladı. Sonra 1970-2000 arasında alt liglerde geçen uzun yıllar ve Premier League dönemi. Fulham’ın tarihi  boyunca elde ettiği en iyi derece 2008-09 sezonundaki 7.sıra. Takip eden sezon Avrupa Ligi’nde final oynayan Fulham, FA Cup’da 1 final ve 5 yarı final oynadı ve evinin adı 30.000 kişilik Craven Cottage.

1882’de kurulmuş olan QPR, 1917’de şu anki evi olan yaklaşık 18.000 kişilik Loftus Road’a taşındı. Londra’da Southern League’de geçen yıllardan sonra 1920’de Football League 3.Divison’da yer aldı. 2.ve 3.Division arasında gidip geldikten sonra 1968’den itibaren en üst lige çıkıp ara ara küme düşseler de 1990’ların ortasına kadar en üst seviyede kalmayı başardılar. En büyük başarıları 1975-76 sezonundaki 2.sıraydı. Ertesi sezon da UEFA Kupası’nda çeyrek final oynadılar. 1967’de Division 3’deyken League Cup’ı kazandılar; 1986’da da bir finalleri var. FA Cup’da ise 1982’de finalleri var.

Brentford, 1889’da kurulmuş ve 1896’da Londra Ligi’ne sonra da 1898’de Southern League’e dahil olmuştu. 1920’de ilk kez Football League 3.Division’da yer aldı. İkinci Dünya Savaşı öncesinde 1.Division’a çıkan ve 6 sezon kaldığı ligde birkaç sezon 5. ve 6.sırada yer alan Brentford sonrasında 4.Lig’e kadar düştü. Karşılaşmalarını 13.000 kişilik Griffin Park’da oynayan Brentford’un şu ana kadar FA Cup ya da League Cup’da bir başarısı yok.

Şu an üçü de Championship’de yer alan bu kulüplere göre daha genç olan Chelsea’yi ve bu dört kulübün aralarındaki rekabeti bir sonraki paylaşıma bırakıyorum.

***

West London (Batı Londra) Rekabeti’nde sıra 1905’te kurulan ve 1907’de Division (Bölüm/Lig) 2’den Football League’e dahil olup ikinci sezonunda Division 1’e yükselen Chelsea’de. 1915’de de FA Cup’de finale kalmayı başaran, Sheffield United’a kaybeden Chelsea FA Cup’da iki yarı final ve iniş çıkışlarla geçen yıllardan sonra 1930’dan itibaren Division 1’de düzenli oynamaya başladı. Yine birkaç FA Cup yarı finali, genelde orta sıralar ya da küme düşme potası arasında geçen yıllardan sonra 1954-55’de ilk şampiyonluk geldi. 1964-65 sezonundaki 3.sıra yer alarak aynı sezon League Cup’ı kazandı ve FA Cup’da yarı final oynadı. Ertesi sezon ise FA Cup ile Avrupa Fuar Şehirleri Kupası’nda yarı finalden sonra 1970’lerin başına kadar FA Cup’da bir şampiyonluk ve bir final ile League Cup’da da bir final vardı. Ancak en büyük başarısı 1970-71 sezonunda Avrupa Kupa Galipleri Kupası’nı kazanmalarıydı.

1989’a kadar olan dönem Division 1 ve Division 2 arasında geçtikten sonra, Chelsea 1989-90 sezonundan bu yana en üst ligde oynuyor. Premier League döneminde ise ilk yıllar pek parlak geçmedi; ligde son sıralarda yer alsalar da 1993-94 sezonunda FA Cup finali ve bir sonraki sezonda Avrupa Kupa Galipleri Kupası yarı finali oynayarak ihtişamlı dönemlerin sinyallerini vermeye başladılar. 1996-97 sezonundan bu yana bir sezon hariç ligde hep ilk 6 sırada yer alan Chelsea bu süreçte 5 Premier League, 6 FA Cup, 4 League Cup şampiyonluğu elde etti. Bu dönemde 20 yılda 1 kez Şampiyonlar Ligi’ni, 1 kez Kupa Galipleri Kupası ve 2 kez Avrupa Ligi’ni kazanırlarken Avrupa Kupalarında bir final kaybedip 6 yarı finalde yer aldılar.

West London (Batı Londra) Rekabeti’ne dönersek 4 kulüp için 20.yüzyıl boyunca sürekli ligler arasında geçen bir hikaye görürken en genç Chelsea yaklaşık 20 yıldır kendisini farklı bir yerde konumlandırdı. 1892’de başlayan bölgesel rekabetin en sık karşılaşılan versiyonu Chelsea ile Fulham arasında ki görsel geçen sezonki son karşılaşmalarına ait. Olayın bir başka boyutu ise tarih boyunca bu kulüplerin birbirlerinden çok fazla oyuncu alıp vermeleri; iki kulüpte oynayan yüzlerce oyuncu var ki dördünden üçünde oynayan yaklaşık 20 oyuncu söz konusu. Chelsea dışında diğer üçü şu an Championship’de.

***

11.OLD FIRM REKABETİ

Geçtiğimiz günlerde futbol tarihine gittiğimiz bir günde İskoçya Ligi’nin üçüncü sezonunda yani 1892-93 sezonunda Celtic’in şampiyon, Rangers’ın ikinci olduğundan bahsetmiştim.

İrlanda halkı için patates önemli bir gıda ürünüydü; ancak 1845’de patates tarlalarında görülen bir hastalık açlık ve sonrasında ölümlere neden olmuştu. 1852’ye kadar yaklaşık bir milyon İrlandalı kıtlık nedeniyle hayatını kaybederken, iki milyonu ise ülkelerini terk etmek zorunda kalmıştı. Ülkelerinden ayrılan İrlandalılardan önemli bir kısmı ABD’ye göç ederken, o yolculuk için parası olmayanlar İskoçya gibi yakın yerlere gitmişti.  Katolik İrlandalılar Glasgow’da şehrin doğu tarafında yaşamaya başlamıştı.

İlerleyen dönemlerde, 1872’de protestan nüfusun hâkim olduğu batı bölgesinde Glasgow Rangers kuruldu. Rangers ismi için bir ragbi takım isminden ilham alınmıştı. Protestanlık ve Birleşik Krallık ile özdeşleşecek olan Glasgow Rangers hayatına devam ederken, şehrin doğu tarafında bir topluluk halini alan İrlandalı göçmenler de futbolun kendilerini göstermek için bir fırsat olduğunu düşünüyorlardı. 1887’de St.Mary’s Kilisesinde yapılan toplantıda kurulacak bir futbol takımı ile yardım amaçlı maçlar düzenlenebileceği, toplanılan para ile de şehirdeki fakir İrlandalı göçmenlere yardım edilebileceği konuşuldu. Celtic ismi de yıllar ilerledikçe katolikliği, fakir İrlandalıları temsil edecekti.

Celtic ilk karşılaşmasını da 28 Mayıs 1888’de Glasgow Rangers’a karşı oynadı. Bu hikayenin bir tarafı, peki neden Old Firm? Bunun için birçok iddia var. İki kulüp 1904’deki kupa finalinde karşı karşıya gelmeden önce bir dergide görseldeki karikatür yayınlanıyor. Burada hicvedilen ise kısa sürede birçok taraftara ulaşan iki kulübün bu rekabeti büyük paranın döndüğü br ortam olarak görmesi: “Patronise the old firm, Rangers, Celtic Ltd.”, yani “Eski şirketi destekleyin”. Aynı yıla ait diğeri de “What, you two again”, yani “Yine mi siz ikiniz?” diye ikisinin İskoçya’daki dominantlığını eleştirmiş. İlerideki muhtemel endüstriyel futbola ilk isyan 😊

***

12.SUNDERLAND / NEWCASTLE UNITED-MIDDLEBROUGH

Netflix’de bir belgeselden ve biraz da Sunderland’den bahsedeceğim. Bir de Sunderland’in rekabetlerinden…

Sunderland, 1879’de faaliyete geçti ve Football League’in üçüncü sezonu olan 1890-91’den itibaren Britanya’nın kuzeydoğusundan tek temsilci olarak ligde yer almaya başladı. Kırmızı beyazlılar ikinci sezonunda ise ilk şampiyonluğu elde ederken ertesi sezon bunu tekrarladı. 1893-94 sezonunda gelen ikincilik sonrası bir şampiyonluk elde ederek lige domine eden ilk kulüp olarak tarihe geçti. 1901-02 sezonunda gelen şampiyonluğa kadar muhteşem bir on yıldan sonra ara ara gelen şampiyonluklar ve kupa başarıları oldu. 1957-58 sezonunda ilk kez küme düştüler ve sonrasında da en üst lig ve 2.Lig arasında gidip geldiler.

Sunderland 2016-17 sezonunda Premier League sonuncusu olarak Championship (eski 2.Lig)’e düştükten sonra sonraki sezon da orada sonuncu olarak kendini League 1 (eski 3.Lig)’de buldu. Netflix’deki belgeselin adı ise “Sunderland ‘Til I Die” yani “Ölene Kadar Sunderland”. Sunderland’in Championship’de oynadığı 2017-18 sezonuna ait, eş zamanlı çekimleri yapılmış belgesel 8 bölümden oluşuyor. Kulüp CEO’su, kulüp çalışanlarından teknik kadro, futbolcular ve taraftarlara kadar birçok kişiyle röportajları ve karşılaşma, tribün görüntülerini içeriyor. Bu futbol tarihi kadar bulunduğu şehir için de son derece önemli olan kulüple ilgili oldukça doğal çekilmiş, endüstriyel futbolun geldiği noktadan da bahsedilen belgeselde çok vurucu sahneler de var.

Peki birkaç sezondur tepetaklak giden bu kulübün rekabet ettiği kulüpler hangileri? Middlesbrough ve Newcastle United. Kuzeydoğunun bu üç kulünün arasındaki rekabeti 1887’ye kadar dayanıyor, ancak asıl rekabet Sunderland ve Newcastle United arasında ki futbolun ötesinde bir durum söz konusu. Tarihteki hikayeye göre 17.yüzyıldaki Civil War sırasında Newcastle şehri, kralcıların tarafında yer alırken, Sunderland parlamento yanlılarının tarafında yer alıyor, daha sonra da farklı şekillerde karşı karşıya geliyorlar.

Rekabete dahil olan üç kulüp bu sezon farklı liglerde ve görsel Sunderland’in evi City of Lights (Işık Stadyumu)’a ait…

 

DİĞER BAŞLIKLAR

LIVERPOOL

Dün Everton’ın bir dönemine toplu olarak bakmış ve Liverpool’u daha önce parça parça buraya yansıttık; ama toplu olarak Liverpool fırtınasının fotoğrafını buraya yansıtmak gerek demiştik. “Neden belli bir yaştaki herkes Liverpool da Liverpool diyor, neden Premier League sonrası başarısız olduklarında o kadar konu oldu?” sorularının cevabı aşağıda.

İngiltere 1.Lig Şampiyonlukları: 1972–73, 1975–76, 1976–77, 1978–79, 1979–80, 1981–82, 1982–83, 1983–84, 1985–86, 1987–88, 1989–90

İngiltere 1.Lig İkincilikleri: 1973–74, 1974–75, 1977–78, 1984–85, 1986–87, 1988–89, 1990–91

FA Cup Şampiyonlukları: 1973–74, 1985–86, 1988–89, 1991–92

FA Cup İkincilikleri: 1976-77, 1987-88

Lig Kupası Şampiyonlukları: 1980–81, 1981–82, 1982–83, 1983–84

Lig Kupası İkincilikleri: 1977-78, 1986-87

Şampiyon Kulüpler Kupası Şampiyonu: 1976–77, 1977–78, 1980–81, 1983–84

Şampiyon Kulüpler Kupası İkincisi: 1984-85 (Bu final ile 6 yıl Avrupa’dan men cezası)

UEFA Kupası Şampiyonluğu: 1972–73, 1975–76

Yani 20 sezonun 18’inde ligde ilk iki sırada ve bunların 11’inde şampiyon, 7’sinde ikinci. Buna ilave olarak 6 FA Cup finali ve 4 şampiyonluk; 6 Lig Kupası finali ve 4 şampiyonluk; Avrupa’da ise 5 Şampiyon Kulüpler Kupası finali ve kazanılan 4 şampiyonluk; 2 UEFA Kupası finali 2 şampiyonluk ki bu 20 sezonun son 6’sında cezalıydı.

Kırmızılar bu sebeple efsane olmuşlardı ve bu sebeple en azından belli bir yaş grubunda bu kadar hayranı var…

Fotoğraftaki kadro ilk Şampiyon Kulüpler Kupasını kazanan kadro ki lig şampiyonluğunu da kazanmışlardı.

Sonra mı? Sonra Premier League kuruldu ve Alex Ferguson ile Manchester United dönemi başladı.

***
FULHAM – CRAVEN COTTAGE

Craven Cottage – İlk Yıllar

Craven Cottage – 1980.lerde

Craven Cottage – Günümüzde