Asya Kıtası Kupaları

ASIAN CUP

Birleşik Arap Emirlikleri’nde 2019 Asya Kupası oynandı.

Dünyanın her yerindeki futbol bizi ilgilendiriyor. Ne kadar futbolda dünyanın merkezi Avrupa da olsa futbol her yerde. İlk turnuva 1956 yılında Hong Kong’da gerçekleşti, yani Avrupa Şampiyonasından 4 yıl daha eski bir turnuva. O turnuvada Güney Kore şampiyon olurken İsrail ikinci, ev sahibi Hong Kong üçüncü ve Güney Vietnam dördüncü olmuştu. 1960’da ise ilk dört sırada sadece üçüncü Hong Kong’un yerine Çin geçmişti. 1964’de İsrail şampiyon olurken Hindistan ikinci, Güney Kore üçüncü, Hong Kong dördüncüydü. Sonra İran dönemi başladı. 1968, 1972 ve 1976’da İran üst üste 3 şampiyonluk elde ederken ilk dört sırada İsrail, Güney Kore, Çin ön plandaydı.

1980’de Kuveyt şampiyon olurken Güney Kore ikinci, İran üçüncü, Kuzey Kore dördüncü olmuştu. 1984 ve 1988’de Suudi Arabistan şampiyon olurken bu iki şampiyonanın ikisinde de ilk dört sırada Çin ve İran kendine yer bulmuştu.  1992 Japonya’nın kendine ilk dörtte ilk kez yer bulduğu ve hatta şampiyon olduğu turnuva. Finalde Suudi Arabistan’ı yenerlerken aynı Japonya 2000’de yine Suudileri ve 2004’de ise Çin’i yenerek şampiyonluk elde etti. 1996’da ise Suudi Arabistan şampiyon oldu.

Dört yıl sonra değil de bu sefer 2007’de düzenlenen turnuvada yeni bir şampiyon çıktı: Irak ve finalde Suudi Arabistan’ı yendi. 2011’de artık Asya’da mücadelesine devam eden Avustralya finalde şampiyon Japonya’nın rakibi oldu. 2015’de bu sefer kendi ülkelerinde Avustralyalılar Güney Kore’yi geçerek şampiyon oldular.

Toplamda özellikle son yıllardaki performansı ile Japonya 4 finalde 4 şampiyonluk ile ön planda. Suudi Arabistan 1984-2007 arasında 6 finalde 3 şampiyonluk ile bir başka ön plana çıkan ülke. İran 3 finalde 3 şampiyonluk ve 4 üçüncülük ile yine bir başka başarılı ülke. Güney Kore de 6 finalde 2 şampiyonluk ve ilave olarak 4 tane de üçüncülük ile her zaman zirvede yer almış bir ülke.

Bu yılki yarı finalistlerden Katar ilk kez bu seviyeye çıktı. İran ve Japonya hep buralardayken 3 kez yarı final oynadı ve birinde finale çıktı; 2015’de üçüncü oldu.

***

2019 Şampiyonu Katar

Teknik direktör Felix Sanchez Bas yönetiminde Katar milli takımı Asya şampiyonluğuna ulaştı. Felix Sanchez, Barcelona’da bir alt yapı hocası iken 2006’da 31 yaşındayken Katar’a geldi ve Aspire Academy’nin başına geçti. 2013’e kadar bu akademinin başında kalan Felix Sanchez, 2013-15 arasında Katar 19 yaş altı milli takımının başındaydı ve o ekiple Asya şampiyonluğuna ulaştı. 2014-17 arasında ise Katar 20 yaş altı milli takımındaydı. 2017’de Katar 23 yaş altı milli takımının başına geçmişti ki Uruguaylı hoca Jorge Fossati’nin görevine son verilmesiyle A milli takıma sıra gelmişti. 12 yıldan bu yana Katar’da olan ve 5 yıldan bu yana da her yaş grubunda milli takımda yer alan Felix Sanchez daha önce bu kupada yarı final bile görmemiş bir milli takımla şampiyonluğa ulaştı.

Bu şampiyonluğa nasıl bir süreçle ulaşıldı? Önce elemelerde 8 karşılaşmanın 7 tanesini kazandılar ve sadece 1 kez Çin Halk Cumhuriyeti’ne yenildiler. Toplamda kalelerinde sadece 4 gol gördüler. Finallerde ise E Grubunda Lübnan ve Suudi Arabistan’ı 2-0, Kuzey Kore’yi ise 6-0 ile geçtiler. İlk 16 turunda Irak’ı ve çeyrek finalde ise Güney Kore’yi 1-0, yarı finalde Birleşik Arap Emirlikleri’ni 4-0 yenen Katar finalde Japonya’nın karşısına hiç gol yemeen çıkmıştı. Japonya ise yarı finalde 3-0’lık İran galibiyeti hariç hep zorlanmıştı. Daha önce grupta Türkmenistan, Umman ve Özbekistan’ı, ilk 16 turunda Suudi Arabistan’ı, çeyrek finalde ise Vietnam’ı hep tek farkla geçerlerken 8 gol atmış ve 3 gol yemişlerdi.

Fotoğraf Kaynak: AFC

Finalde Asya’da bir ekol olan ve birçok oyuncusu Avrupa’da önemli liglerde top koşturan Japonya’yı 3-1 ile geçen Katar’ın kadrosunda 1 Portekiz ve 1 Cezayir asıllı oyuncusu var. Çoğunluğu 22-23 yaşındaki Katar milli takımının kalesini ise Saad Al Sheeb koruyor. 29 yaşındaki Al Sheeb, turnuvada 7 karşılaşmada kalesinde sadece 1 gol görürken kulüp olarak Katar’ın en önemli kulübü Al Sadd’ın kalecisi. Al Sadd milli takıma en çok oyuncu veren kulüp ve kadrosunda kaptan Xavi, Gabi’yi bulunduruyor. Japonya’nın teknik direktörü Hajime Mariyasu da 50 yaşında ve 35 kez milli formayı giymiş eski bir milli futbolcu, kalelerinde ise turnuvada 6 karşılaşmada Tosu kalecisi 30 yaşındaki Shuichi Honda, 1 karşılaşmada ise Sendai kalecisi Amerika asıllı Daniel Schmidt korudu. Schmidt kadrodaki tek Japon olmayan oyuncu.

***

Bu arada Katar kulüplerinden Al Sadd kaptanı Xavi, turnuva öncesinde katıldığı bir televizyon programında çeyrek finalistlerde 7 / 8, yarı finalistlerde 3 / 4 doğru tahminde bulunmuş. Çeyrek finalde sadece Vietnam’ı bilemezken o, Suriye’ye yer vermiş, yarı finalistlerde ise Avustralya’ya yer verirken Birleşik Arap Emirlikleri yarı finale çıktı. Finalin Katar ile Japonya arasında olacağını ve Katar’ın şampiyon olacağını belirtmiş.

Fotoğraf Kaynak: Goal.com

***

AFC CHAMPIONS LEAGUE

Ne kadar her zaman futbolda ve birçok konuda en ön plana çıkan kıta Avrupa olsa da Dünya tabii ki Avrupa’dan ibaret değil. Geçtiğimiz günlerde Güney Amerika’ya uzanmış ve oranın Şampiyonlar Ligi’ne bakmıştık. Şimdi de sıra bugün yeni şampiyonu belli olan Asya Şampiyonlar Ligi’nde.

Evet, bugün Japonya’nın Kashima Antlers takımı ilk kez final oynadığı kupada yine ilk kez final oynayan İran’ın Persepolis takımını 2-0 ve 0-0’lık sonuçlarla geçerek şampiyonluğa ulaştı. Kashima Antlers’in kalesinde Güney Koreli Soon-Tae Kwon oynarken Persepolis’in kalesinde Dünya Kupası’nda başta Ronaldo’nun penaltısını kurtarak genel performansı ile kendisinden bahsettirmiş olan Beiranwand vardı. Bu takımlar ilk kez finalde yer aldı ancak Japonya ve İran 1967’den bu yana düzenlenen bu kupada en başarılı ülkeler arasında.

42 yılda finale en fazla takım gönderen ülke Güney Kore. Takımları 17 kez final oynadı ve 11 kez kupaya uzandı. Suudi Arabistan takımları ise 13 finalde 4 şampiyonluk ile onları takip ediyor. Japonya ise 10 finalde 7 şampiyonluk ile Suudilere göre daha az finalle daha çok şampiyonluk elde etmiş durumda. İran ise 8 finalde 3 şampiyonluk ile bu grubu takip ediyor.  Daha sonra ise Çin Halk Cumhuriyeti 5 final ve 3 şampiyonluk, artık bu federasyona bağlı olmayan İsrail ise katıldığı 7 sezonda 4 final ve 3 şampiyonluk ile sıralamada yer alıyor. Katar ve Tayland 3 finalde 2 şampiyonluk elde etmiş 2 ülke. Birleşik Arap Emirlikleri ise 4 finalde 1 şampiyonluk elde edebilmiş. Asya Futbol Federasyonuna yeni dahil olan Avustralya, 2 finalde 1 şampiyonluk elde etmiş durumda.  Bunun dışında final oynayan şampiyonluğa ulaşamayan Irak, Suriye, Umman ve Malezya gibi ülkeleri görüyoruz.

Kulüplerde ise geçmişte başarılı olan ve şu an kapanmış bazı takımlar bile var. En başarılı kulüpler Güney Kore’nin Pohang Steelers, Seongnam FC, Jeonbuk Hyundai Motors ve Suwon Samsung Bluewings kulüpleri; Suudi Arabistan’ın Al-Hilal ve Al-Ittihad kulüpleri, Japonya’nın Urawa Red Diamonds ve Jubilo Iwata kulüpleri, Çin Halk Cumhuriyeti’nin Guangzhou Evergrande kulübü. Güney Kore başta olmak Doğu ve Güneydoğu Asya ülkelerinin özellikle son 20 yılda kupada ön plana çıktığını daha öncesinde ise Arap ve İran ülkelerinin daha ön planda olduğu görülüyor. İlk yıllarda ise İsrail ve Tayland gibi uç örnekler var. Geçtiğimiz yıl yine bir Japon takımı kupaya kazanmıştı ve bu sefer de finalde bir Suudi takımını yenmişlerdi.

***

1989-90 AFC CHAMPIONS LEAGUE

1989-90 sezonunda dünyada neler olduğuna bakmaya devam ediyoruz. Tabii ki dünya, Avrupa ve Güney Amerika’dan oluşmuyor. Asya Kulüpler Şampiyonası’ndan tarihçesinden daha önce bahsetmiştim. Kısa hatırlarsak kupanın başlangıcı 1967 ve İsrail takımları Maccabi ve Hapoel Tel Aviv’in Arap takımlarının onlarla karşılaşmayı reddetmesi üzerine kupaya ambargo koyması şeklinde başladı. 1972’de iki Arap takımı, İsrail’in Maccabi Netanya takımına karşı oynamayı reddedince sorunlar çözülünceye kadar kupa iptal edildi.

1985’de kulüp bazındaki turnuva Şampiyon Kulüpler Kupası olarak tekrar başladı ve bu yeni formatta artık İsrail takımları yoktu. Güney Kore’nin Daewoo Royals takımı Suudi Arabistan’ın Al Ahly takımını yenerek yeni turnuvada ilk şampiyon oldu. 1987’de Furukama Yokohoma (Japonya), 1988’de Yomiuri Kawasaki (Japonya), 1989’da Al Saad (Katar) zafere ulaştı.

1989-90 sezonunda turnuvaya katılan 27 takım 3 tane 5’li, 3 tane 4’lü grupta lig usulü ilk turu oynadılar. Avrupa’da bu gruplu turnuvalara maddi sebeplerle merak oluşsa da aslında Asya gibi çok büyük ve kulüplerin de çok varlıklı olmadığı kıtalarda daha çok uzaklık, yol masrafları gibi sebeplerle bu gruplar düzenleniyordu (Güney Amerika’da olduğu gibi). Gruplarda komşu ülkeler dikkate alınırken maddiyat Avrupa’dan oldukça farklıydı?.

1989-90 sezonunda gruplarda ilk iki sırayı alanlardan bazıları play off oynadı ve 7 takım yarı final gruplarına kaldı: Nissan Yokohoma (Japonya), Kuala Lumpur (Malezya), Fanja (Umman), Liaoning Shenyang FC (Çin), Al Rasheed  (Irak), Shahin Ahvaz  (İran), Pelita Jaya  (Endonezya). Bu takımlar iki grup oluşturdular. Bu gruplarda yine rövanşlı lig usulü karşılaşmalar oynandı ve en sonunda iki grup birincisi finale yükseldi: 1972’de kurulmuş olan Nissan Yokohoma (Daha sonra adı Yokohoma Marinos) ve 1953’de kurulmuş olan Liaoning Shenyang FC. Her iki sahada oynanan iki karşılaşma sonunda Çin temsilcisi Asya şampiyonluğuna ulaşırken bu, Çinlilerin ilk zaferiydi.

***

2018-19 AFC CHAMPIONS LEAGUE

Asya Şampiyonlar Liginin yaklaşık 50 yılının kazananlarının genel değerlendirmesi yapmıştık. Kupa, 1967’de başlamış ve 1972’de ara verilmiş; 1987’de tekrar harekete geçmişti.  1980’lerdeki detaylarını daha önce haturlamıştık. 2002-2003 sezonuna kadar Şampiyon Kulüpler Kupası iken Şampiyonlar Ligi’ne dönüşen kupada bu sezon finalde Suudi Arabistan’dan Al Hilal finalde Japonya’dan Urawa Red Diamonds’ı geçtiğimiz hafta sonu geçerek şampiyon oldu. Finalde Al Hilal 4 yabancı oyuncu ile sahadaydı: Hyun-soo Jang (Güney Kore), Andre Carillo (Peru), Sebastian Giovinco (İtalya) ve Batafembi Gomis (Senegal/Fransa); Urawa Red Diamonds ise Ewerton da Silva Pereira (Brezilya/Portekiz) ve Fabricio (Brezilya) ile 2 yabancı…

Her iki kulüp iki sezon önce de finalde karşılaşmış ve o zaman Japonlar kazanmıştı. Zaten bu iki kulüp tarihi başarılarla dolu ve ülkeleri Suudi Arabistan ve Japonya, kupa tarihinde 8 farklı kulüple 17 finalde 11 şampiyonluğu olan Güney Kore’den sonra en başarılı ikisi. Bu üçü bu sezon dörder takımla kupada gruplarda yer alırken dörder takımla yer alan diğer ülkeler Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Çin. Peki bu kupanın statüsü ne? AFC (Asian Football Confederation)’nin 46 üyesi var; ancak Şampiyonlar Ligi’ne puan olarak ilk 24 üyenin kulüpleri katılabiliyor. Onlar da Asya kıtasının büyüklüğü dolayısıyla Batı ve Doğu olarak 12’şer ülke olarak ikiye ayrılarak mücadeleye başlıyorlar. Ancak puan sıralamasında Asya’da ilk 24 sırada  yer alan ülkelerden Şampiyonlar Ligi kriterlerini yerine getiremeyip kupaya katılamayanlar olabiliyor ki bu sezon bu durum Suriye ve Bahreyn’in başına geldi, yerlerine yenisi alınmıyor. Hem batıda hem doğuda 16’şar takımla başlayan gruplara toplam 24 takım doğrudan katılırken 8 takım, toplamda 27 takımın katıldığı eleme ve play off’lardan geliyor. Gruplarda ilk iki sırayı alanlar eleme usulü finale kadar oynamaya devam ediyorlar.

Bütün bu hikaye içinde çeyrek finale de 3 Suudi Arabistan, 1 Katar, 2 Japonya ve 2 Çin takımı yer aldı. Gruplarda oynayan 32 takımdan 24 tanesi ön planda yer alan 6 ülkeden. Dünyanın neresine gidersek kendi çapında bir endüstriyel futbol hikayesi yazılmaya devam ediyor…