U20 Dünya Kupası

1977 Tunus

U16 ve U17 Avrupa Şampiyonalarının hikayelerine kaldığımız yerden (1997) devam edeceğiz. Şu sıralar Polonya’da U20 Dünya Kupası oynanıyor. Peki bu kupa nasıl başladı?

1977 yılında başlayan turnuvanın ilk ev sahibi Tunus olmuştu. Afrika’dan ev sahibi dışında henüz bir gençler şampiyonası olmadığı için elemeler ile Fas ve Fildişi Sahili yer aldı.  Kıtaları temsil edenler seçildikleri derece sırasına göre Avrupa kıtasını 1976 yılında 18 Yaş Altı Turnuvası’nda ilk altı sırayı alan SSCB, Macaristan, İspanya, Fransa, İtalya ve Fransa temsil etti. İkinci kalabalık grup olan Güney Amerika’dan ise 1977 Gençler Şampiyonasından ilk üç sırayı alan Uruguay, Brezilya ve Paraguay vardı. Asya’yı temsilen 1977 Gençler Şampiyonası birincisi İran, ikincisi Irak; Kuzey ve Orta Amerika’yı temsilen 1976 U20 Şampiyonası birincisi Meksika ve ikincisi Honduras kupada yer aldı.

Toplam 16 takımın katıldığı turnuvada dörtlü dört grupta mücadele edilirken A Grubunda Meksika, zorlu bir mücadele sonucunda İspanya, Fransa ve Tunus’u geride bırakıp yarı finale yükseldi. B Grubunda ise Uruguay, bütün karşılaşmalarını kazanarak Honduras, Macaristan ve Fas’a üstünlük sağlamıştı. C Grubunda ise Brezilya; İran, İtalya ve Fildişi Sahillerini geride bırakırken İran grup ikincisi olarak önemli bir başarı elde etmişti. D Grubunda ise Sovyetler Birliği, Paraguay ile çekişmiş ve grup birincisi olmuştu. Gruptaki diğer takımlar ise Irak ve Avusturya’ydı.

Yarı finalde Meksika ile Brezilya 1-1 berabere kalırken penaltılarla Meksika finale yükseldi. Diğer yarı final de penaltılara gitti. Sovyetler Birliği, Uruguay’ı 0-0 sonrasında 4-3 ile geçti. Üçüncülüğü Brezilya elde ederken finalde yine penaltılara giden bir karşılaşma oldu. 2*2 sonunda Sovyerler 9-8 ile ilk U20 Dünya Şampiyonu oldu.

Dünya, İspanya kalesinde Buyo, İtalya kalesinde Galli gibi isimlerle tanışmıştı. Şampiyon takımda Baltacha, Bal, Bezsonov, Khidiyatullin gibi isimler vardı. Kalelerinde oynayan Aleksandr Novikov, CSKA’da yetişti; uzun yıllar FC Iskra Smolensk’de oynadıktan sonra 1991’de takım otobüsü ile geçirdiği trafik kazasında henüz 33 yaşında hayata gözlerini yumdu.

1979 Japonya

U20 Dünya Kupalarının ilki olan Tunus’daki turnuvadan sonra sırada ikincisi Japonya’da gerçekleşti. Turnuvaya ev sahibi dışında Asya’dan Güney Kore ve Endonezya katıldı. Onun dışında Afrika’dan Cezayir ve Gine, Kuzey ve Orta Amerika’dan Kanada ve Meksika, Güney Amerika’dan Arjantin, Paraguay ve Uruguay turnuvada kendi kıtalarında Gençler ya da 18 yaş altı, 19 yaş altı turnuvalarındaki derecelere göre yer aldılar. Avrupa’dan ise bir önceki Dünya Şampiyonu Sovyetler Birliği, yine 18 Yaş Altı Kıta Turnuvasında şampiyon olarak turnuvadaydı. İkinci Yugoslavya, üçüncü Polonya ile Macaristan, İspanya ve Portekiz de kupaya katıldı.

İlk tur gruplarında bütün takımlar sonuna kadar zorlarken sadece Endonezya ve Gine averaj takımı oldular. Çeyrek final de uygulanan turnuvada yarı finalde Sovyetler Birliği Polonya’yı 1-0 ile geçerken, Arjantin Uruguay’ı 2-0 mağlup ederek finale yükseldi. Finalde belki de turnuvanın en iyi iki takımı karşı karşıya gelirken ilk yarı 0-0 sona erdi. İkinci yarıda Sovyetler turnuvayı 4 golle tamamlayan Igor Ponomaryov’un golü ile 1-0 öne geçti. Arjantin savunmacısı ve uzun yıllar Boca Juniors forması giyecek Hugo Alves ile bebarerliği yakaladı. Turnuvanın 8 golle gol kralı Ramon Diaz (ki onu daha sonra Fiorentina, Internazionale ve Monaco forması ile izledik) ile 2-1 öne geçen Arjantin, Diego Maradona’nın golüyle (ki o da turnuvayı 6 golle tamamladı) son darbeyi vurarak şampiyonluğa ulaştı. Dünya dördüncüsü Polonya’dan Andrzej Pałasz da 5 golle gol krallığında üçüncü olurken kendisini 1989-92 arasında Bursaspor’da izlemiştik.

Bu turnuvada daha sonra A milli takımlarda ismini göreceğimiz kaleciler: Agustin Rodriguez (İspanya-Real Madrid), Jacek Kazimierski (Polonya–Legia Varşova), Tomislav Ivkovic (Yugoslavya-Dinamo Zagreb, Kızılyıldız, Avusturya ve Portekiz’de birçok kulüp), Ze Beto (Portekiz-Porto), Fernando Álvez (Uruguay-Güney Amerika’da birçok kulüp), Viktor Chanov (SSCB-Dinamo Kiev), Péter Disztl (Macaristan-Videoton, Honved).

1981 Avustralya

U20 Dünya Kupalarının üçüncüsü Avustralya’da gerçekleşti. Turnuvaya ev sahibi dışında Asya’dan Güney Kore ve Katar katıldı. Onun dışında Afrika’dan Mısır ve Kamerun, Kuzey ve Orta Amerika’dan ABD ve Meksika, Güney Amerika’dan Arjantin, Brezilya ve Uruguay turnuvada kendi kıtalarında Gençler ya da 18 yaş altı, 19 yaş altı turnuvalarındaki derecelere göre yer aldılar. Avrupa’dan ise Federal Almanya, İngiltere, İtalya, İspanya, Romanya iile Polonya vardı.

A Grubundan Uruguay ve Katar, B Grubundan Brezilya ve Romanya, C Grubundan Federal Almanya ve Mısır, D Grubundan İngiltere ve Avustralya çeyrek finale yükseldi. Çeyrek finalde Romanya Uruguay’ı 2-1 ile geçerken, Katar da Brezilya’yı zorlu bir karşılaşmadan sonra 3-2 mağlup etti. Federal Almanya ev sahibi Avustralya’yı 1-0 ile elerken İngiltere Mısır’a karşı 4-2 galip geldi. Yarı finalde ise Katar İngiltere’yi 1-0 ile geçerek bir başka sürprize daha imza attı. Federal Almanya ise Romanya’ya karşı 2-1 galip geldi.

Final Almanların büyük üstünlüğü ile geçti ve Katar’ı 4-0 yenerek Dünya 20 Yaş Altı Dünya Şampiyonluğu’na ulaştılar. Gollerden ikisini daha sonra Bayern Münih’ten tanıyacağımız Roland Wohlfahrt attı. Diğer iki golden birisi uzun yıllar Borussia Dortmund ve Fortuna Düsseldorf forması giyecek Ralf Loose’dan, diğeri ise Holger Anhtes’den geldi ki onun çok az 1.Bundesliga tecrübesi oldu ve alt liglerde kariyerini bitirdi.  O gün Almanların kalesinde daha sonra tam 17 yıl Bayer Leverkusen kalesinde izleyeceğimiz bir efsane vardı: Rudiger Vollborn ki hiç A milli olamadı.

Turnuvanın en değerli oyuncusu seçilen Romen Romulus Gabor’un da oydığı en ünlü kulüp Universitatea Cluj oldu. 1986’ya kadar 35 kez de A milli takımda yer aldı ve sonra da alt kümelerde kayboldu gitti. Turnuvada daha sonra da ismini duyduğumuz bazı başka isimler oldu, bunların belki de en ünlüsü Enzo Francescoli’dir. Ancak bir isim bu turnuvadan 9 yıl sonra kurardığı penaltılar ile bir kahramanlık hikayesi yazacaktı: Turnuvada başarılı olamayan Arjantin’in kalesinde henüz 17 yaşında olan Sergio Goycochea vardı…

1983 Meksika

Şu sıralarda 22.si yapılan 20 Yaş Altı Dünya Kupasında yarı finalistler belli oldu. Gruplardan bu yana birçok karşılaşma oldukça çekişmeli geçti, penaltılara gidenler oldu. Yarı finalde Avrupa’dan İtalya ve Ukrayna, Asya’dan Güney Kore ve Güney Amerika’dan Ekvador var. Bu dörtlüden daha önce İtalya’nın bir önceki kupa olan 2017’de bir yarı finali ve üçüncülüğü var; Güney Kore’nin ise şimdi değineceğimiz 1983 Kupasında yarı finali ve dördüncülüğü var. Ekvador ilk kez bu seviyede, Ukrayna ise SSCB.yi saymazsak yine ilk kez bu seviyede.

Bu kupanın Dünya Gençler Şampiyonası ismiyle oynanan ancak aslında yine 20 Yaş Altı Turnuvası olan dördüncüsü 1983’de Meksika’da gerçekleşti. Kuzey ve Orta Amerika’dan ev sahibi yanı sıra ABD; Güney Amerika üçlüsü Brezilya, Arjantin, Uruguay; Avrupa’dan Doğu Avrupa ağırlığı ki SSCB, Polonya, Çekoslovakya, Avusturya, yeniler Hollanda ve İskoçya; Asya’dan Çin ve Güney Kore; yeniden Okyanusya’dan katılmaya başlayan Avustalya. Afrika’da ise güç biraz kuzeyden kuzeybatıya doğru kaymaya başlamıştı: Fildişi Sahilleri ile Nijerya.

1983 Kupasında çeyrek finalde Polonya, İskoçya’yı 1-0; Arjantin, Hollanda’yı 2-1; Brezilya, Çekoslovakya’yı 4-1 yendi. Güney Kore ise Uruguay’ı uzatmada 2-1 ile geçerek Avrupa-Güney Amerika’dan oluşan bu ekip arasında yoluna devam etti.  Uruguay’da Ruben Sosa, Hollanda’da ise John van ‘t Schip, Gerald Vanenburg, Marco van Basten kupaya veda etti. İlk turda veda eden daha sonra isimlerini öğreneceğimiz Youssouf Fofana (Fildişi Sahilleri), Toni Polster (Avusturya), Oleg Protasov, Hennadiy Lytovchenko (SSCB) gibi isimler vardı.

Yarı finalde Arjantin, Polonya’yı 1-0, Brezilya da Güney Kore’yi 2-1 ile geçti. Finalde adrosunda Bebeto, Jorginho, Dunga, Geovani gibi isimler bulunduran Brezilya, kadrosunda Basualdo, Zarate, Gabrich ve kaleci Luis Islas gibi isimler bulunduran Arjantin’e karşıydı. Futbol dünyasının iki devinden Brezilya turnuvanın gol kralı, en iyi oyuncusu seçilen Geovani’nin turnuvanın en iyi onbirine seçilen kaleci Islas’ı avladığı penaltı golü ile 1-0 yenerek 110.000 kişinin izlediği finalde kupaya uzandı.

1985 Sovyetler Birliği

20 Yaş Altında neler olmuş bakmaya devam ediyoruz. Gençlerdeki turnuvaları büyüklerdeki liglerde ve kupalarda kaldığımız yıl olan 1989’a kadar devam ettireceğim ve sonrasında her yıl için o yıl olan ligler ve turnuvalar eş zamanlı devam edecek. Yaz aylarında bu bilgilerimizi güncelleyelim?

1985 yılında 5.Dünya Gençler (Şimdiki 20 Yaş Altı Turnuvası) ilk 4 turnuvanın en başarılı ülkelerinden birisi olan SSCB tarafından düzenlendi. SSCB bir önceki 18 Yaş Altı Avrupa ikincisiydi. O turnuvada şampiyon olan Macaristan yanı sıra İrlanda, İngiltere, İspanya ve Bulgaristan da Avrupa’yı temsilen gelmişti. Güney Amerika’dan bir önceki Kıta Gençler Şampiyonasının ilk üçü Brezilya, Paraguay ve Kolombiya vardı. Asya’dan Çin ve Suudi Arabistan; Afrika’dan Nijerya ve Tunus; Kuzey ve Orta Amerika’dan Meksika ve Kanada ile Okyanusya’dan Avustralya katıldı.

Karşılaşmalar çok farklı şehirlerde oynandı. 16 ülkeden çeyrek finale kalanlardan Nijerya Meksika’yı Bakü’de 2-1;  İspanya Bulgaristan’ı Erivan’da 2-1; Brezilya Kolombiya’yı Tiflis’de 6-0; SSCB Çin’i Minsk’de 1-0 yendi. Yarı finalde Leningrad’da Brezilya, Nijerya’yı 2-0 ile geçerken Moskova’da İspanya ev sahibi SSCB’yi 2-2 sonrasında penaltılarla yenerek finale yükseldi. Finalde Brezilya, İspanya’ya karşı 1-0 galip geldi.

Brezilya bütün karşılaşmalarını kazanırken kalesinde sadece bir gol görmüştü. Bunu yaparken kalede Cláudio Taffarel (Brezilya) vardı. İspanya’nın kalesinde ise uzun yıllar Sevilla kalesinden tanıdığımız Carlos Unzue vardı ki onun da yedeği Julen Lopetegui’ydi. Turnuvada başka tanıdık isimler de vardı. Kolombiya kalesinde Rene Higuita; turnuvada üçüncü olan Nijerya’nın kalesinde Kayserispor’dan bildiğimiz Alloy Agu; dördüncü SSCB’de Dinamo Kiev’de izleyeceğimiz Igor Kutyepov ve Macaristan’da ise daha sonra Gençlerbirliği’nden bildiğimiz Zsolt Petry vardı. Buna ilave olarak Bulgaristan’da Emil Kostadinov, Krassimir Balakov, Lyuboslav Penev, Zlatko Yankov kupadaydı. Turnuvada yok yoktu yani.

1987 Şili

Ve sırada yine yıldızlar geçidi olan 1987 Dünya Gençler (U20) Şampiyonası var. Şili’deki turnuvada daha önceki paylaşımlardan katılımcılar hakkında biraz genel bilgi oluşmuştur diye tahmin ediyorum. Avrupa’dan olan katılıma vurgu yapmak istiyorum. Bir önceki 18 Yaş Altı Turnuvasında şampiyon olan Demokratik Almanya (üçüncü şampiyonluğu), ikinci İtalya, üçüncü Federal Almanya, dördüncü İskoçya ve çeyrek finalde elenenlerden baraj maçlarında başarılı olan Yugıslavya ile Bulgaristan kupadaydı.

Çeyrek finallerde Yugoslavya, Brezilya’yı 2-1; Demokratik Almanya, Bulgaristan’ı 2-0; Şili, İtalya’yı 1-0 ve Federal Almanya da İskoçya’yı 1-1 sonrasında penaltılarda 4-3 ile geçerek yarı finale yükseldi. Kupaya katılan 6 Avrupa ülkesinin hepsi çeyrek final oynadı.

Kupada Barreto Faria Bismarck, Cesar Sampaio (Brezilya), Emil Kostadinov (Bulgaristan), Oscar Cordoba (Kolombiya), Andreas Möller, Marcel Witeczek (F.Almanya), Matthias Sammer (D.Almanya), Kasey Keller, Tony Meola (ABD) gibi isimler vardı ancak şampiyonluğa giden Yugoslavya bir yıkdızlar topluluğu gibiydi: Zvonimir Boban, Branko Brnovic, Robert Jarni, Dubravko Pavlicic, Predrag Mijatovic, Robert Prosinecki, Igor Stimac, Davor Suker ve kaleci Dragoje Lekovic.

Yarı finalde Yugoslavya, Doğu Almanya’yı 2-1 yenerken goller Stimac, Suker ve Sammer’den geldi. Diğer yarı finalde Federal Almanya, ev sahibi Şili’yi 4-0 ile geçerken gollerden ikisi turnuvanın 7 golle gol kralı olacak Marcel Witeczek’den geldi. Bu arada Witeczek 1985 U17 Dünya Kupasında da gol kralı olmuştu.

Finalde son dakikalarda Boban ve Witeczek’den gelen karşılıklı gollerle 1-1 biten karşılaşma sonrasında penaltılarda 5-4 galip gelen Yugoslavya Dünya şampiyonu olurken Demokratik Almanya da yine penaltılarda üçüncü oldu. Davor Suker 6 golle gol krallığında ikinci olurken Yugoslavlar turnuvada 3 gol ortalaması ile oynamıştı. Fotoğrafta en soldaki gol kralı Witeczek, ortadaki turnuvada en iyi oyuncu seçilen Robert Prosinecki, en sağdaki de en iyi i,kinci oyuncu seçilen Zvonimir Boban. Bir zamanlar Yugoslavya vardı diye bu yazıyı noktalayalım…