Avrupa Şampiyonlar Ligi

1.Hangi Ülkeler Kupayı Kazandı

2018-19 Şampiyonlar Liginde 2.Tur karşılaşmaları ilkleri 12-13 Şubat tarihlerinde oynanacak.

Program şu şekilde:

12 Şubat Manchester United – Paris Saint-Germain / Roma – Porto 

13 Şubat Ajax – Real Madrid / Tottenham Hotspur – Borussia Dortmund

19 Şubat Olympique Lyon – Barcelona / Liverpool – Bayern Munich

20 Şubat Atletico Madrid – Juventus / Schalke – Manchester City

Burada yer alan 16 kulüp 7 farklı ülkeden. İspanya, İtalya, İngiltere, Almanya, Hollanda, Portekiz, Fransa.

Şampiyon Kulüpler Kupası başladığından bu yana yani 63 sezonda finale çıkan 126 kulübün ülke olarak dağılımına bakıldığında 29 tanesi İspanya, 28 tanesi İtalya, 20 tanesi İngiltere, 17 tanesi Almanya, 9 tanesi Portekiz, 8 tanesi Hollanda, 6 tanesi Fransa’dan. Yani toplam 117 kulüp bu 7 ülkeden, toplamın yüzde 93’ü yapıyor. Sadece İspanya, İngiltere ve İtalya kulüpleri toplamın yüzde 61’ini oluşturuyor.

Kalan 9 finalistin ise İskoçya, Romanya, Yugoslavya, Yunanistan, Belçika ve İsveç’ten olduğunu görüyoruz.

1992-93’de Şampiyonlar Ligi başladıktan sonra olan 26 finaldeki 52 finaliste baktığımızda ise hepsi bu 7 ülkeden: İspanya 14, İtalya 13, İngiltere 10, Almanya 8, Hollanda ve Fransa 2, Portekiz 1 şeklinde de bir dağılım var. Sadece İspanya, İtalya ve İngiltere kulüpleri toplamın yüzde 71’ini oluşturuyor ki  bu oran sadece 1992 öncesi finalistlere bakıldığında yüzde 54.

2.Real Madrid ve Alfredo di Stefano

Şampiyon Kulüpler Kupası, 1955-56 sezonunda başladı ve ilk beş sezonda şampiyon aynıydı: Real Madrid. Bunu gerçekleştirirken 1956 ve 1959 finallerinde Fransa’nın Stade de Reims takımını sırasıyla 4-3 ve 2-0, 1957 finalinde Fiorentina’yı 2-0, 1958 finalinde Milan’ı 3-2, 1959 finalinde Eintracht Frankfurt’u 7-3 yenmişlerdi. Bunlar gerçekleşirken beş finalin beşinde de gol atan ve en sonuncusunda attığı 3 golle bu 5 finalde toplamda 7 gol kaydeden Alfredo di Stefano’dan bahsetmek gerek ki di Stefano kaybedilen 1962 ve 1964 finallerinde de oynamıştı.

Alfredo di Stefano 1926’da Arjantin’de Buenos Aires’de dünyaya geldi. Futbola 17 yaşında, River Plate takımında başladı. River Plate ile 6 lig şampiyonluğu kazandı. 1949′da Arjantin’deki futbolcu grevinden sonra, kulübü River Plate’ten ayrılıp Kolombiya ekibi Club Deportivo Los Millionarios’a gitti. 1953 yılında Millonarios takımının formasını giyerken Avrupa turnesi sırasında Real Madrid’li ve Barcelona’lı yöneticilerin dikkatini çekti ve Santiago Bernabéu Yeste, neredeyse di Stefano’nun transferini bitirecek olan Barcelona’dan önce davranarak onu takımına getirdi. Tabii bunda diktatör Franco’nun büyük etkisi vardı.

1953 – 1964 arasında giydiği Real Madrid formasıyla 8 La Liga, 5 Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası kazandı. 11 yılda takımına toplam 308 gol kazandırdı. Yine aynı sürede 58 Avrupa kupası maçında attığı 49 gol attı. 1957 ve 1959 yıllarında Avrupa Yılın Futbolcusu Ödülü’nü kazandı. Di Stefano 6 kez Arjantin milli takımınında oynadı. Daha sonra Millonarios forması giyerken 4 kez Kolombiya milli takımında yer aldı ve Real Madrid’e transferiyle İspanyol vatandaşlığına geçip 31 defa da bu ülke milli takımında oynadı. 1966’da 40 yaşındayken RCD Espanyol formasıyla futbol yaşamını noktaladı.

3.Şampiyonlar

Şampiyon Kulüpler Kupası ve Şampiyonlar Ligi şampiyonlarına bakıldığında ilk 5 sezonda Real Madrid’in şampiyon olduğunu daha önce ifade etmiştim. Sonraki iki sezonda Eusebio’lu Benfica zamanı geldi.  Milan bir sezon ve Inter iki sezon ile kupayı İtalya’ya getirdikten sonra yeniden Real Madrid devreye girmişti. Celtic kupayı İngilizlerden önce Britanya’ya getiren kulüp olmuştu, Manchester United ise adada kalmasını sağladı. Milan, ezeli rakibi Inter ile şampiyonluk sayısını eşitledikten sonra Feyenoord, Hollanda dönemini başlattı. Ajax hat-trick yaptıktan sonra bayrağını Bayern Münih’e devretti. Almanlar 1956’da başlayan kupada şampiyon olmak için 1974’e kadar beklemişti ve acısını çıkarttılar. Sonra 6 sezon devam edecek İngiltere dönemi başladı ki bu dönemde Liverpool üç, Nottingham Forest iki, Aston Villa bir şampiyonluk aldı. Hamburg araya girdikten sonra kupa, Liverpool ile yine İngiltere’ye dönmüştü. Juventus ilk şampiyonluğunu kazanmak için 1985’e kadar beklemişti. Sonraki üç yılda Steau Bükreş, Porto ve PSV üç yeni şampiyondu. 1980.lerin sonu Milan dönemiydi ve iki sezon üst üste kupa İtalya’ya gitti. Kızılyıldız, Yugoslavya dağılmadan önce yeni bir ülke yeni bir şampiyon olarak karşımızdaydı; sonra Juventus ile yine İtalya. Barcelona, Şampiyonlar Ligi başlamadan kupada ilk şampiyonluğunu ezeli rakibinden tam 36 yıl sonra kazanacaktı.

1992-92 sezonunda Şampiyonlar Ligi yeni bir ülke ve yeni bir şampiyon ile başlamıştı: Marsilya. Sonra İtalyanların hep finalde olduğu dönemler geldi. Milan ve Juventus bazen kazandılar bazen kaybettiler. Ajax yine iyi bir takımla iki finalde bir şampiyonluk çıkarttı. Borussia Dortmund, Bayern ve Hamburg’dan sonra şampiyonluğu Almanya’ya getirmişti. Bayern Münih, Real Madrid, Milan şeklinde giden süreçte 2004’de rutinin dışında bir finalde Porto, Monaco’yu yenerek şampiyon olmuştu. 2005-2012 arasında İngilizler iki sezon hariç Liverpool, Arsenal, Manchester United ve Chelsea ile hep finaldeydi, hatta bazen birbirleriyle oynadılar. Bu dönem aynı zamanda Barcelona’nın ağırlığını koyduğu yıllardı. Bayern’in Borussia’yı yendiği Alman finalinden sonra 4 Real Madrid, 1 Barcelona şampiyonluğu ile yine İspanya dönemi geldi.

4.En Çok Oynayan Kaleciler

 Hollandalı kaleci Edwin van der Sar, Şampiyon Kulüpler Kupası ve Şampiyonlar Ligi finalleri toplamı dikkate alındığında en çok final oynayan kaleci. Daha çok şampiyonluk yaşayanlar var ki onlara da değineceğiz, ancak final sayısında van der Sar en önde.

Tam 5 final oynayan van der Sar’ın final detaylarına bakıldığında:

Ajax ile 1994-95 ve 1995-1996 sezonlarında final oynadı ve ilkinde Milan’a karşın kazanırken ikincisinde Juventus’a karşı kaybetti.

Manchester United forması ile ise 2007-2008 sezonunda Chelsea’ye karşı kupayı kazanırken, 2008-2009 ve 2010-2011 finallerinin ikisinde de Barcelona’ya karşı kaybeden taraftaydı.

5.Yarı Finalistler

Brian Clough’ın önderliğindeki fotoğraftaki Nottingham Forest 1976-77 sezonunda 1.Lig’e yükseldi ve ilk sezonunda burada da şampiyon oldu. Kırmızılar 1978-79 sezonunda Malmö’yü ve 1979-80 sezonunda Hamburg’u yenerek Avrupa Şampiyonu oldu. Yarı finalde Nottingham Forest, Ajax’ı, Hamburg, Real Madrid’i geçmişti.

1955-56 sezonunda başlayan ve 1992-93 sezonundan itibaren Şampiyonlar Ligi olarak devam eden turnuvada 1956-1992 arasındaki döneme bakıldığında 21 ülkeden 148 yarı finalist var. İspanya’nın 25, İtalya’nın 20, İngiltere’nin 18 ve Almanya’nın 16 yarı finalisti var ve bu 4 ülkenin toplamı bütün yarı finalistler içinde yüzde 53’lük bir orana sahip. Diğer ülkelere bakıldığında Hollanda 9, Portekiz 9, İskoçya 8 (5 farklı kulüp), Fransa 8 (4 farklı kulüp), Yugoslavya 5, Belçika 4 (3 farklı kulüp), Romanya 4, Sovyetler Birliği 3,  Çekoslovakya 3, Macaristan 3, İsviçre 3, İsveç 2, Yunanistan 2, Bulgaristan 2, Polonya 2, Türkiye 1 şeklinde sıralanıyor.

Şampiyonlar Ligi döneminde ise sadece 11 ülkeden 104 yarı finalist var. Malum 4 ülkeye bakıldığında ise İspanya 31, İngiltere 22, İtalya 17 ve Almanya 16 yarı finalistle sıralanıyor ki bu 4 ülkenin toplamı yüzde 83’lük bir orana sahip. Diğer ülkeler ise Fransa 8, Hollanda 4, Portekiz 2, İskoçya 1, Ukrayna 1, İsveç 1, Yunanistan 1 yarı finalist şeklinde sıralanıyor ki bir yarı finaliste sahip 4 ülkenin bunu ancak 1990’larda başarabildiğini görüyoruz. Portekiz 2004’den, Hollanda ise 2005’den bu yana yarı finalist çıkaramıyor. 2005 ve sonrasında olan yarı finalistlerin hepsi beş büyük ligden ki Fransa ‘yı da bu grubun dışında bırakabiliriz. Onların da 2005 sonrası sadece 2 yarı finalisti var.

Böyle bakıldığında Şampiyonlar Ligi öncesi yüzde 53 gibi bir yarı finalist oranına sahip olan dört büyük lig, Şampiyonlar Ligi sonrası oranını yüzde 83’e yükseltmiş durumda. 2005 sonrasında ise 13 sezonda 52 yarı finalistten 50 tanesi dört büyük ligden, yani oranlarını yüzde 96’ya yükseltmiş durumdalar. Tarihteki 75 yarı finalist 17 yarı finaliste inmiş ve amaç başarılmış durumda.

6.1980-89 Yarı Finalistler

1955-56 sezonunda başlayan ve 1992-93 sezonundan itibaren Şampiyonlar Ligi olarak devam eden turnuvada 1956-1992 arasındaki döneme bakıldığında 21 ülkeden 148 yarı finalist olduğunu daha önce belirtmiştim. Şampiyonlar Ligi döneminde ise sadece 11 ülkeden 104 yarı finalist var. Sadece 2005 sonrasına bakıldığında yarı finalistlerin hepsi beş büyük ligden ki Fransa ‘yı da bu grubun dışında bırakabiliriz. Onların da 2005 sonrası sadece 2 yarı finalisti var. Bakalım Hollanda ve Portekiz yıllar sonra yarı finalist çıkarabilecek mi ki onlar 11 ve 9 adet ile beş büyük dışında bu kupada en çok yarı finaliste sahip olanlar…

Şampiyonlar Ligi dönemi ve öncesi arasında bu kadar derin bir ayrılık olduğunu tespit etmiştik. Peki toplama bakmayıp da hikayesini de anlattığımız 1980’ler ile Şampiyonlar Ligi karşılaştırıldığında durum ne? 1980.ler Şampiyonlar Ligi’nin hemen öncesi sonuçta. 1980-90 arasındaki 10 turnuvada 16 farklı ülkeden 26 farklı yarı finalist görüyoruz. Bunlar önce 1990.larda ve 2000.lerin başında 11 ülkeye indi sonra da 2005 sonrasında 5 büyük, hatta 4 büyük lig. Tarihte çok da uzun olmayan bir dönemde büyük bir dönüşüm.

İlave bilgi 1980.lerde en çok yarı finale kalan kulüpler hangileri? Bayern Münih ve Real Madrid 4, Liverpool ve Steaua Bükreş 3, Anderlecht, Benfica, Juventus ve Milan 2 kez yarı final oynadı. Diğer yarı finalist takımların ülkeleri ülkemizden İskoçya’ya, Bulgaristan’dan İsveç’e, Yunanistan’dan Polonya’ya… Bunların bir kısmı artık bırakın yarı finali Şampiyonlar Ligi gruplarında bile yer alamıyor.

7.1980-89 Çeyrek Finalistler

Daha önce Şampiyon Ligi öncesi ve sonrası yani 1956-1992 ile sonrası arasında bazı karşılaştırmalar yapmıştım. Şampiyonlar Ligi’ne yıllar içinde bazı ülkelerin ki bunlar malum 5 büyük lig hatta Fransa’yı da dışarıda bırakırsak 4 büyük lig olarak ağırlıklarını koyduğunu rakamlar gösteriyordu. 2005’den bu yana bu durumu en üst seviyede yaşıyoruz. Bu ülkeler dışında kimse bırakın finali, yarı finali çeyrek final bile göremiyor. Bu yıl ki şu an çeyrek finaller oynanıyor, Ajax ve Porto’nun çıkması büyük sürpriz olarak adlandırılıyor.

Sayfanın başlangıcından bu yana benim çocukluğumdan itibaren Avrupa Kupaları’nda neler olduğunu da hatırlıyoruz. Tabii yer kısıtı ve konuyu çok uzatmama adına genelde final ve yarı finallere, bir de finalistlerin kimleri elediğine değiniyorum. Peki şu an Şampiyonlar Ligi’nde 4 ülkenin ağırlığı yaşanırken 1980-90 arasında neler oluyordu? Kimler çeyrek finale kalıyordu diye baktığımda beklediğim gibi bir sonuç elde ettim. O 10 yıl içinde 22 farklı ülkeden 45 farklı çeyrek finalist çıkmış. Hazırladığım tabloda 1980-90 arasında hangi kulübün kaç kez çeyrek final oynadığını görebilirsiniz. İngilizlerin 1985 sonrasında cezalı olduğu bilgisini de hatırlatakta fayda var.

Bahsettiğimiz dönem aslında Şampiyonlar Ligi başlangıcının hemen öncesi. Dünyada 1990.larla birlikte futbol da dahil birçok şey hızla değişti ve futbol da bu değişimden fazlasıyla payını aldı. Tabloda kulüplerin çoğunu artık bırakın çeyrek finalde Şampiyonlar Ligi’nde görme ihtimalimiz bile yok.

Juanito Alonso (Real Madrid) – 1956, 1957, 1958, 1959

Heinz Stuy (Ajax) – 1971, 1972, 1973

Sepp Maier (Bayern Münih) – 1974, 1975, 1976

Ray Clemence (Liverpool) – 1977, 1978, 1981

Iker Casillas (Real Madrid) – 2000, 2002, 2014

Victor Valdes (Barcelona) – 2006, 2009, 2011

Keylor Navas (Real Madrid) – 2016, 2017, 2018

8.2019 Yarı Finalistleri

Bilindiği üzere 4 İngiliz kulübü Avrupa kupalarında finalist oldu. Hepsinin aynı ülkeden olmaları zaten başlı başına bir konu, ancak biz yine rakamlara bakalım…

Bu kulüpler İngiltere’nin uzun zamandır ilk sıralara oynayan altı kulübünden dördü ki aynı zamanda Premier League’in toplam kadro olarak en değerlileri. Liverpool’un bugün itibariyle kadro değeri 950 milyon Euro, Avrupa’da 5. sırada ve finaldeki rakibi Tottenham Hotspur ise 835 milyon Euro ile Avrupa’da 8.sırada. Avrupa Ligi finalistlerinden Chelsea, 885 milyon Euro ile Avrupa’da 7.sırada ve rakibi Arsenal ise 625 milyon Euro ile Avrupa’da 12.sırada

Dördü Avrupa’da değer anlamında ilk 12 sırada ki diğerleri zaten iki Manchester kulübü, İspanya’nın baştaki üçlüsü ve PSG, Juventus ve Bayern. Dört finalistin toplam değeri 3.3 milyar Euro ki bu, Premier League’in yüzde 40’ı anlamına geliyorlar; iki Manchester kulübünü de katarsak ligin yüzde 60’ını oluşturuyorlar. Premier League’deki diğer 14 kulüp bu 6’lı karşısında zayıf kalıyor ama  küçümsememek lazım onların toplamı da beşinci büyük lig olan Ligue 1 kadar. Diğer liglerle karşılaştırmaya bile gerek yok.

Finaldeki dört kulübün hepsi ayrı ayrı ligimizin toplamından daha değerli; şu an ligimiz 620 milyon Euro toplam değer ile Avrupa’da 10.sırada. Finalistler içinde en değerli olan Liverpool tek başına neredeyse Portekiz ve Hollanda Ligleri kadar ki onlar lig olarak Avrupa’da 6.ve 7.sıradalar. İlave olarak bu iki lig içine baktığımızda da çeyrek final ve yarı final oynayan iki kulüpten Porto 320 milyon Euro ile eşit değerde olduğu Benfica ile birlikte liginin yaklaşık yüzde 60’ını oluştururken gariban muamelesi yapılan Ajax’ın şu an toplam değeri 420 milyon Euro; o da Hollanda Liginin yüzde 40’ı.

Çeyrek finallerden itibaren birçok analiz yaptım, futbolun geldiği noktada bazı gerçekleri rakamlarla ortaya koymaya çalıştım. İlave olarak görülüyor ki Avrupa Ligi de daha çok süper güçlerin kendi liglerinde ilk dörde girememe ihtimali üzerine Şampiyonlar Ligi’ne gidebilmeleri için bir fırsat kupası olmuş durumda…