Avrupa’da Eski Kupalar

1955 ÖNCESİNDEKİ TURNUVALAR

The Challenge Cup

1955’de başlayan Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası ve Fuar Şehirleri Kupası’na bakmadan önce Avrupa’da kulüpler arasında düzenlenen ilk turnuvalara değinelim. Çünkü bunlar uluslararası turnuvaların ilk denemeleri. İlk uluslararası turnuva, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’ndaki kulüpler arasındaki eleme usulü bir yarışma olan Challenge Cup’dı. Bir imparatorluk içinde düzenlenmiş olsa da farklı toplumların takmlarının katılması açısından önemliydi.

1897’de Vienna Cricket and FC tarafından başlatılan turnuvaya başlangıçta sadece Viyana takımları katılmıştı. Düzenleyen kulüp dışında Fußballklub von “98”, Rasenspielclub Training ve First Vienna FC de ilk turnuvadaydı.  Viyana kulüpleri dışında ilk katılım 1900’de gerçekleşti ve Vienna Cricket and FC, Fußballklub von “98”,  First Vienna FC ve WAC (Wiener Athleticsport-Club) ile Prag’dan Ceský AFC Vinohrady ve Slavia Praha arasında geçen eleme usulü mücadelede WAC, Slavia’yı 1-0 yenerek şampiyonluğa ulaştı. Bir sonraki yıl takım sayısı 10’a çıkarken Budapeşte’den de 4 takım yer aldı. 33 FC, Budapesti Sport Club (BTC), Budapesti Torna Club, Ferencvárosi Torna Club. Finalde Vienna Cricket and FC, BTC’yi 2-1 yenerek şampiyonluğa ulaştı. 1911’e kadar devam edecek olan turnuvada son yıllarında artık üç ayrı yerde elemeler oynanıyordu: Avusturya, Macaristan ve Bohemya. Sonra da başarılı olanlar bir final turnuvasına katılıyorlardı.

Biri hariç (Ferancvaros) hep Viyana takımlarının kazandığı bu turnuva önce, yine bahsedeceğimiz Mitropa kupasına sonra da Avrupa Kupaları’na bir öncül olmasının yanı sıra bu şehirlerin takımlarınınve bu takımların oyuncularından oluşan milli takımların uzun süre Avrupa ve Dünya futboluna damga vurması itibariyle önemliydi.

Tabii ki liglerin tarihlerini anlatırken bu ülkelere ayrıca değineceğiz…

Görseldeki ilk şampiyon Vienna Cricket and FC tabii ki Britanyalılardan oluşuyordu…

***

The Mitropa Cup

Mitropa (Orta Avrupa) Kupası, daha önce bahsettiğim 1897 tarihli Challenge Cup’dan sonra Avrupa’nın kulüpler bazında ilk uluslararası futbol organizasyonuydu. Profesyonel liglere yeni geçen, futbolda o dönemde önemli Orta Avrupa ülkelerinin kulüplerin Avrupa’da etkinliğini ve tecrübelerini artırmak amaçlanıyordu. İlk turnuva, Avusturya, Macaristan, Yugoslavya ve Çekoslovakya’dan ikişer takımın katılımıyla tek maçlı eleme usulüyle ilk kez 1927 yılında düzenlenmişti. Ülkeler lig şampiyonlarını ve ikincilerini gönderiyordu.

İlk turnuvada Avusturya’dan Rapid Wien ve Admira Wien, Macaristan’dan Hungaria ve Ujpest, Yugoslavya’dan Beogradski ve Hajduk Split, Çekoslovakya’dan Sparta Prag ve Slavia Prag yer aldı. Rövanşlı oynanan ilk turda 8 karşılaşmada 44 gol olmuştu. Yarı finalde Rapid Wien, Slavia Prag’a, Sparta Prag da Hungaria’ya üstünlük sağladı.

İlk final karşılaşması Prag’da Letna Stadyumunda 25 bin kişi önünde oynanırken Sparta rakibine 6-2 üstünlük sağladı. İkinci karşılaşma Prater (Ernst Happel) Stadyumu inşa edilinceye kadar Viyana’da birçok karşılaşmaya ev sahipliği yapan Hohe Warte’de 40 bin kişi önünde oynanırken Rapid rakibine 2-1 üstünlük sağladı ama bu, yeterli olmadı. Öfkeli Avusturyalılar sahaya girerken 200 polis Spartalı oyuncuların etrafında bir halka oluşturarak onları zor kurtarmıştı. Görselde üstte Sparta, altta Rapid var.

Bu önemli turnuvadan bahsetmeye devam edeceğiz. Neden önemli? Turnuvanın düzenlenmeye başladığı yıllar itibariyle Avrupa’nın ve hatta dünyanın önde gelen futbol ülkeleri olan bu ülkelerin milli takımlarından İtalya (Kulüpleri 1929’dan itibaren yer almıştı) 1934 ve 1938’de Dünya şampiyonu olurken finaldeki rakipleri Çekoslovakya ve Macaristan’dı. Yugoslavya 1930’da ve Avusturya 1934’de yarı final oynamıştı.